Brabants Groene Maatpak

In 2021 staat het landschap centraal dat in de 20e eeuw door ruilverkaveling is ontstaan

De schoonheid van het Brabantse landschap wordt mede bepaald door de vele lanen, houtwallen, struwelen, singels en solitaire bomen. Ze groeien op de erven en in de natuurgebieden, maar ze staan ook overal in het agrarisch cultuurlandschap, langs de wegen en de sloten, tussen de akkers en weides. We genieten ervan, achteloos, alsof al die bomen en struiken er vanzelf gekomen zijn. We realiseren ons meestal niet dat een groot deel ervan heel bewust is aangeplant tijdens de ruilverkavelingen in de jaren 1930-1980.

Brabants Groene Maatpak

Toen werd het landschap, ook in Brabant, ingrijpend gemoderniseerd. Boeren kregen enkele grote kavels in plaats van vele kleine. Hun grond, die tot die tijd vaak te nat was en moeilijk bereikbaar, werd met een efficiënt slotenpatroon ontwaterd en nieuwe verharde wegen werden aangelegd. En langs die wegen kwamen nieuwe bomen en andere beplantingen. Daarvoor maakten ontwerpers van het Staatsbosbeheer ‘landschapsplannen’. Daardoor bleef het historische Brabantse mozaïek van akkers, beemden, buurten, bossen en velden herkenbaar in het nieuwe landschap. Al die eiken en lindes bij de erven, houtwallen met eiken langs de akkers en populieren en struweel-singels op de heide-ontginningen, elzensingels en wilgenbosjes langs de beken vormen nu Brabants Groene Maatpak!

Een vergeten ontwerp

De provincie Noord-Brabant wil dit vergeten ontwerp achter ons landschap opnieuw op de kaart zetten, om zo een brede discussie aan te gaan over de toekomst van ons landschap. Een landschap dat de komende decennia opnieuw op de schop zal gaan. Wat kunnen we leren van de periode van de ruilverkavelingen? Kunnen we net als toen een nieuw landschap vormgeven? En kunnen we daarbij voortbouwen op het Brabants Groene Maatpak?

Samen op zoek!

Om het Brabants Groene Maatpak weer op de kaart te zetten, trekken de Provincie en Erfgoed Brabant tijdens de Landschapstriënnale 2021 langs een vijftal ruilverkavelingen. In elk van deze gebieden benaderen we de streek via een ambassadeur. In elk van deze gebieden gaan we met kenners van de streek inventariseren hoe het Brabants Groene Maatpak er in dat gebied nog bijstaat. En in elk van deze gebieden gaan we in gesprek over de toekomst van het landschap. Na afloop van deze Tour Triënnale worden de resultaten en aanbevelingen aangeboden aan de gedeputeerde Ruimte. En komen de resultaten ook beschikbaar voor een breder publiek. 

Meedoen? 

Wilt u met ons meedoen, om het vergeten ontwerp achter ons landschap te ontdekken en om te kijken welke mogelijkheden het Brabants Groene Maatpak biedt om het landschap van de toekomst verder vorm te geven, dan kan dat op een aantal manieren.

  1. Wandelingen met inventarisatie
    Wilt u met ons mee om in het landschap te kijken of de ontworpen beplantingen van Brabants Groene Maatpak er nog staan en hoe? Dan kunt u met een tablet of smartphone via een speciale app in het veld bij al die ontworpen beplantingen informatie invoeren. De informatie die u en de andere deelnemers invoeren, komt bij elkaar in een GIS. Zo kunnen we samen in beeld krijgen hoe het Brabants Groene Maatpak er nu nog bijstaat.

  2. Vertel uw verhaal of deel uw foto's
    Heeft u een bijzonder verhaal of foto’s die u met ons wil delen? Kent u iemand die deze tijd nog heeft meegemaakt? Of heeft u zelf al zo’n respectabele leeftijd bereikt? En wat betekende de ruilverkaveling voor het leven van uw familie? Misschien heeft u in de familie nog foto’s van de tijd van vóór de ruilverkavelingen uit de jaren 1930-1980. Of foto’s uit de tijd van de ruilverkavelingen zelf. Lagen er voor de ruiloverkavelingen nog heidevelden in de buurt van uw dorp of stad? Stonden er in het landschap toen ook al zo veel bomen langs de wegen? En op de erven bij de boerderijen? Stonden de boerderijen bij u in de buurt er al voor de ruilverkavelingen? Uw verhalen en foto’s zijn zeer welkom. Samen kunnen we dan een inspirerend beeld krijgen van het landschap in die tijd!  

  3. Meedenken met onze 'missies'
    In elk van de vijf gebieden die we aandoen tijdens onze LT21 Tour hebben we een aantal  ‘missies’. Soms staat er op een landschapsplan dat er in een bepaald deelgebied kavelgrensbeplantingen gewenst zijn, bijvoorbeeld in de beemden die vóór de ruilverkaveling heel kleinschalig waren. Het lag dan aan de grondeigenaar of hij die beplantingen ook plantte en ging onderhouden. Vaak zijn juist deze beplantingen er niet gekomen. U kunt met ons meedenken of u mogelijkheden ziet om zo’n niet eerder uitgevoerd deel van het ontwerp nu wel voor elkaar te krijgen. Dat kan bijvoorbeeld mooie ommetjes vanuit een dorp opleveren en daar is tegenwoordig veel vraag naar!

Verantwoordelijke medewerker(s)
Monique Groot
Monique Groot
Projectleider
Bekijk profiel
Rolf Vonk
Rolf Vonk
Projectmedewerker
Bekijk profiel
 
©2021 Erfgoed Brabant