Deze les sluit aan bij: Canon van Nederland: Napoleon
Iedereen heeft een achternaam maar wat betekent je achternaam eigenlijk en hoe kom je aan je achternaam? Hoeveel mensen in Nederland hebben dezelfde achternaam als jij?

Nodig: de erfgoedonderzoeker, computer(s) met internetaansluiting

Les 1:  Toon de erfgoedonderzoeker  en leg uit dat je met de klas erfgoed van jezelf gaat onderzoeken. Draai de schijf naar Erfgoed van je zelf: Je achternaam.
Start een vraaggesprek met de kinderen over hun achternamen. Bijvoorbeeld wie er weet wat zijn  of haar achternaam betekent. Hoe komen kinderen in Nederland meestal aan hun achternaam? Sinds een aantal jaren  kunnen ouders kiezen of ze de achternaam van de vader of die van de moeder aan hun kinderen geven. Meestal dragen kinderen de naam van hun vader maar sommige kinderen hebben de naam van hun moeder. Sinds wanneer hebben mensen in Nederland een achternaam? Waarom vond men het handig om ook een achternaam te hebben?

Opdracht 1: Laat de leerlingen naar de website van het Meertensinstituut gaan.
Laat de leerlingen hun achternaam intikken. Zij kunnen dan zien in welke gemeenten  in Nederland deze achternaam voorkomt en hoe vaak die achternaam voorkomt. De kleuren lopen van lichtgeel (1 tot 4 personen per gemeente met de betreffende naam) tot donkerbruin (meer dan 2500 personen met de betreffende naam)

Opdracht 2: De leerlingen weten of zij een veel voorkomende naam hebben of een naam die niet zoveel voorkomt in Nederland. Laat de kinderen op de button 'analyse en verklaring' drukken en vanuit daar kunnen ze meer lezen over de verklaring van hun achternaam.

Laat een canonclipje over achternamen zien.
Er is een clipje voor groep 5/6 en een voor groep 7/8.

Bekijk ook de interactieve vensterplaat over Napoleon en de aflevering van het Klokhuis over Napoleon en zijn betekenis voor Nederland.

Les 2: De leerlingen weten nu wat hun naam betekent en of die naam veel of weinig voorkomt in Nederland. Met behulp van het Centraal Bureau voor Genealogie kunnen de leerlingen uitzoeken wat voor soort achternaam ze hebben. Geschikt voor de bovenbouw van het basisonderwijs.

Opdracht 1: Ga naar de website van het Centraal Bureau voor Genealogie, klik op onderwijs/basisonderwijs en download de lesbrief 'Achter-je-naam'. De pagina's 1 tot en met 3 gaan over soorten namen. Heb je een patroniem, een beroepsnaam, een eigenschapsnaam, een herkomstnaam, een boerderijnaam of een huisnaam als achternaam? 

Voor de leerkracht: Op de website Naamkunde vindt de leerkracht informatie over namen in Nederland. De website van het Meertensinstituut geeft ook nog interessante achtergrondinformatie. Bijvoorbeeld de top 100 van meest voorkomende familienamen in Nederland, de naamsmythe van Napoleon etc.

Bekijk ook de andere lessuggesties:
Erfgoed van jezelf: Oma's soep
Erfgoed van de omgeving: Dialect 
Erfgoed van de omgeving: Streekarchief
Erfgoed van iedereen: Hunebed
Erfgoed van iedereen: Nachtwacht